Een keukenkraan ontkalken is eigenlijk twee klussen. Het zeefje in de uitloop bepaalt je waterstraal, en de buitenkant bepaalt hoe je kraan eruitziet. Voor het zeefje mag je gewoon azijn gebruiken. Op de kraan zelf hangt het af van de afwerking, en juist daar gaat het mis. Hieronder staat per onderdeel wat mag en wat je beter laat.
Kijk eerst of je kraan een siliconen straalregelaar heeft.
Voelt de uitloop rubberig aan, dan wrijf je de kalk er met je vinger af en hoef je verder niets te doen. Franke noemt dat easy clean.
Draai het zeefje uit de uitloop.
Leg een doek om de uitloop voordat je de tang pakt, anders krast hij.
Leg het zeefje in azijn of in citroenzuur.
Franke rekent op dertig tot zestig minuten in natuurazijn. Een half eetlepeltje citroenzuurpoeder in honderd milliliter warm water werkt net zo goed.
Doe de kraan zelf met het middel dat bij de afwerking hoort.
Chroom kan tegen kort verdund zuur, een gekleurde coating niet. Zie de volgende paragrafen.
Spoel na, laat de kraan even doorlopen en wrijf hem droog.
Doorlopen spoelt losgekomen deeltjes weg. Droogwrijven is wat de volgende kalklaag tegenhoudt.
Spettert je kraan, of komt het water er scheef uit? Dan zit de kalk bijna altijd in het zeefje aan het uiteinde van de uitloop. Dat zeefje heet een perlator en het mengt lucht door het water. Het slibt dicht van binnenuit. De kranen die hun doorstroming opgeven leveren rond de acht tot tien liter per minuut, en dat haal je niet meer als de helft van de gaatjes vol zit.
Het zeefje laat zich bij een kraan met een zwenkbare uitloop meestal met de hand losdraaien. Bij een keukenkraan met uittrekbare sproeikop zit het in de sproeikop zelf, dus trek je eerst de slang uit en draai je de kop open. Uit elkaar bestaat het uit een zeef, een wartelmoer en een sluitring. Borstel na het weken met een oude tandenborstel na.
Blijft de straal onregelmatig nadat je het zeefje hebt schoongemaakt, dan is het versleten of zit er gruis in. Je vervangt het los; een nieuw zeefje kost een paar euro bij de bouwmarkt.
Dit is het punt waarop de adviezen op internet elkaar tegenspreken, en waar mensen hun kraan mee verpesten. Het zit zo: het zeefje is een los stukje messing en kunststof dat je onderdompelt, en dat kan tegen zuur. De buitenkant van je kraan is een afwerklaag, en die soms niet.
Komt er per ongeluk toch een scherp middel op een gekleurde kraan, spoel dan direct overvloedig met water na en wrijf hem droog. Dat is precies wat Reginox voorschrijft.
Vijf dingen die je kraan beschadigen in plaats van schoonmaken.
Die maken microkrasjes, en aan die krasjes hecht de volgende kalklaag juist beter. Je maakt het probleem daarmee erger.
Op roestvrij staal veroorzaken die putcorrosie.
Sanitairreinigers op die basis vreten de afwerking aan. Hansgrohe raadt ze expliciet af, samen met baksoda.
Houd ontkalker weg bij de siliconenkit rond de kraanvoet en de spoelbak.
Daar zitten rubberen ringen en kunststof onder die van zuur hard worden.
Dat hangt aan de hardheid van je water, en die verschilt sterk per regio. Je waterbedrijf geeft de waarde voor jouw postcode, dus die hoef je niet te schatten. Franke houdt gemiddeld een keer per maand aan, en bij zacht water kun je langer wachten. Een kraan ontkalken zet je beter niet op de kalender maar op het gedrag van de kraan. Twee signalen: de straal begint te spetteren of wordt zwakker, en er komt een witte rand rond de uitloop. Pak het dan aan, want kalk die lang blijft zitten hecht harder en wordt een ruwe laag waar vuil zich aan vastzet.
Kalk van je kraan verwijderen is werk dat je grotendeels kunt voorkomen. Water dat opdroogt laat kalk achter, water dat je wegveegt niet. Neem de kraan dus even na met een droge doek als je toch bij de spoelbak staat. Reginox noemt dat expliciet als de manier om kalkafzetting op een PVD-afwerking te voorkomen.
Verder: reinig wekelijks met lauw water en een zachte microvezeldoek, zonder middel. En heb je veel last van kalk in huis, dan is een waterontharder de structurele oplossing. Die beschermt niet alleen je kraan maar ook je leidingen en je apparaten.
Ga je een nieuwe kraan kiezen, dan kun je onderhoud meewegen. Een siliconen straalregelaar scheelt je het weken, en een matte afwerking laat kalkvlekken minder zien dan glans. Dat staat bij het keukenkraan kiezen.
Draait je hendel stroef, schommelt de temperatuur of blijft de kraan nadruppelen? Dan zit de kalk in het binnenwerk, de cartouche, en daar kom je met een doek niet bij.
Bij veel merken vervang je dat deel los, en dat is goedkoper dan een nieuwe kraan.
Druppelt hij alleen, kijk dan eerst bij keukenkraan lekt om de oorzaak te vinden. Is de kraan zo aangetast dat het oppervlak dof en ruw blijft, dan is ontkalken geen optie meer.
Bekijk dan het aanbod keukenkranen of lees hoe je een keukenkraan vervangt.
Voor het zeefje wel. Franke noemt natuurazijn zelfs met een inwerktijd van dertig tot zestig minuten. Op de kraan zelf is het een ander verhaal: Hansgrohe raadt azijn en azijnzuur af en houdt het op citroenzuur. Op een gekleurde coating gebruik je geen van beide.
Een kwartier is bij lichte aanslag genoeg. Franke rekent op dertig tot zestig minuten in natuurazijn. Zit er een dikke laag, laat het dan langer staan en borstel na met een oude tandenborstel. Spoel daarna goed af voordat je het terugdraait.
Omdat het zeefje in de uitloop dichtslibt. Het water zoekt dan een weg door de gaatjes die nog open zijn en komt er scheef uit. Ontkalk het zeefje en de straal is weer recht. Blijft het spetteren, dan is het zeefje versleten.
Niet op de buitenkant. Die kleuren zitten er als PVD-laag op en die vraagt een pH-neutraal middel, zoals Reginox voorschrijft. Lauw water met een zachte zeep en daarna droogwrijven werkt. Het zeefje mag je wel in azijn leggen, dat is een los onderdeel.
Trek eerst de slang uit en draai de sproeikop open, want daar zit het zeefje. Leg alleen dat zeefje in het zuur en niet de kop met de slang eraan, want daarin zitten rubbers. Duw de slang daarna terug en controleer of het contragewicht weer vrij hangt.
Bruin is meestal ijzer uit de leiding, groen is oxidatie van het messing eronder. Bruine aanslag gaat er met een citroenzuuroplossing en een zachte doek af. Groen betekent dat de afwerklaag open is, en dan helpt poetsen niet meer.
