Koffiesoorten: 23 soorten koffie uitgelegd

Op de kaart van een koffiebar staan al snel vijftien namen, en het verschil tussen een flat white en een cortado is niet meteen duidelijk. Geen zorgen: bijna alles op die kaart is een variatie op twee dingen, espresso en melk. Als je die verhouding eenmaal doorhebt, herken je ze allemaal. Het lastige is dat de namen weinig prijsgeven. Een latte en een latte macchiato bevatten precies hetzelfde, maar worden anders geschonken. Een lungo en een americano hebben evenveel vocht, maar smaken totaal verschillend. Wie die logica kent, hoeft nooit meer te gokken bij de bar.

We zetten 23 soorten koffie op een rij, met per drank de verhouding en het formaat. Daarna beantwoorden we de praktische vraag: welke van deze koffiesoorten kan jouw eigen machine eigenlijk zetten?

De basis: bijna alles begint met espresso

Vrijwel elke koffiesoort hieronder start met een espresso. Wat de dranken van elkaar onderscheidt is maar drie dingen: hoeveel water er door de koffie loopt, hoeveel melk erbij komt, en in welke volgorde je schenkt.

Dat laatste klinkt onbelangrijk, maar het is precies het verschil tussen een latte en een latte macchiato. Zelfde ingrediënten, andere volgorde, ander drankje.

Filterkoffie en cold brew vallen buiten dat patroon. Die worden niet onder druk gezet maar langzaam doorgegoten of koud getrokken.

Een waarschuwing vooraf over de hoeveelheden bij de koffiesoorten hieronder. De Consumentenbond stelt het treffend: de recepten van koffievarianten zijn niet in beton gegoten. Per land, per koffiebar en per machine lopen de verhoudingen uiteen. Waar we een getal noemen, is dat dus een richtwaarde en geen voorschrift. Alleen de espresso en de cappuccino zijn officieel vastgelegd, door het Istituto Nazionale Espresso Italiano.

Infographic met espresso als basis en de verschillen tussen koffiesoorten door water, melk en volgorde van schenken

Koffiesoorten: 23 soorten koffie uitgelegd

We zetten 23 soorten koffie op een rij, met per drank de verhouding en het formaat. Daarna beantwoorden we de praktische vraag: welke van deze koffiesoorten kan jouw eigen machine eigenlijk zetten?

De basis: bijna alles begint met espresso

Dat laatste klinkt onbelangrijk, maar het is precies het verschil tussen een latte en een latte macchiato. Zelfde ingrediënten, andere volgorde, ander drankje.

Filterkoffie en cold brew vallen buiten dat patroon. Die worden niet onder druk gezet maar langzaam doorgegoten of koud getrokken.

Koffiesoorten zonder melk

Deze koffiesoorten zijn altijd zwart. Alleen de hoeveelheid water verschilt. Hoe minder water, hoe geconcentreerder de smaak.

Espresso – Doppio – Ristretto – Lungo – Americano – Long black – Filterkoffie – Cold brew

Espresso

De basis van alles. Het Italiaanse espresso-instituut houdt ongeveer 25 ml aan voor een gecertificeerde espresso. In twee slokjes op. Omdat er weinig water bij komt, proef je de boon het scherpst: zoet, zuur en bitter liggen hier het dichtst aan de oppervlakte.

Doppio (dubbele espresso)

Doppio met dubbele espresso en goudbruine crema

Precies wat de naam zegt: een dubbele. Ongeveer 50 ml, gezet met een dubbele hoeveelheid gemalen koffie. De meeste melkdranken worden hiermee gemaakt, niet met een enkele shot.

Ristretto

De sterkste van het rijtje, ongeveer 15 tot 20 ml. Je gebruikt dezelfde hoeveelheid gemalen koffie als voor een espresso, maar ongeveer de helft van het water. Daardoor is de concentratie hoger en de smaak voller en zoeter, met minder bitterheid dan je zou verwachten.

Lungo

Het spiegelbeeld van de ristretto. Dezelfde hoeveelheid gemalen koffie als een espresso, maar ongeveer twee keer zoveel water dat er dóórheen loopt. Dat langere doorlopen haalt meer stoffen uit de koffie, wat de smaak sterker en soms wat bitterder maakt.

Americano

Een espresso waar je ná het zetten heet water bij schenkt, tot ongeveer het dubbele volume. Dit is meteen het meest verwarde paar op deze lijst. Bij een lungo loopt al het water door de koffie, bij een americano voeg je het achteraf toe. Vandaar dat een lungo voller smaakt en een americano vaak wat waterig.

Long black

Dezelfde ingrediënten als een americano, maar in omgekeerde volgorde. Je doet eerst het hete water in de kop en zet daar de espresso op. Doordat de espresso als laatste komt, blijft de crema drijven in plaats van dat hij wegspoelt. Je komt de drank vooral tegen in Australië en Nieuw-Zeeland.

Filterkoffie

Geen espresso, maar heet water dat langzaam door een filter met gemalen koffie loopt. Zachter en minder geconcentreerd, met een dunnere body. Denk aan een klassiek koffiezetapparaat, of aan handmatige methodes zoals een V60 of Chemex.

Cold brew

Grof gemalen koffie die twaalf tot vierentwintig uur in koud water trekt. Er komt geen hitte aan te pas, waardoor er minder zuren vrijkomen. Het resultaat is zacht, zoetig en van zichzelf al koud.

Koffiesoorten met melk

Bij de koffiesoorten met melk zit de meeste verwarring, want de ingrediënten zijn steeds hetzelfde. Alleen de hoeveelheid melk, de dikte van het schuim en de volgorde verschillen.

Cappuccino – Latte – Flat white – Cortado – Latte macchiato – Espresso macchiato – Koffie verkeerd – Mocha – Babyccino

Cappuccino

Veruit de populairste melkkoffie. Het Italiaanse espresso-instituut schrijft 25 ml espresso met 100 ml gestoomde melk voor, dus één enkele shot. In Nederlandse koffiebars zie je vaak een dubbele. Eerst gaat een deel melk door de espresso, de rest komt als schuimlaag bovenop. Die laag leent zich uitstekend voor latte art.

Latte

Lijkt op een cappuccino, maar met meer melk en dunner schuim. Reken op ruwweg het dubbele aan melk vergeleken met een cappuccino, geschonken over een dubbele espresso. Meer melk betekent minder koffiesmaak, dus de latte is de zachtste en romigste van de drie.

Flat white

Zit tussen cappuccino en latte in. Een dubbele espresso met dun opgeschuimde melk, en minder melk dan in een latte. Daardoor proef je de koffie duidelijker. Er zit wel een dun schuimlaagje op, dus latte art kan.

Cortado

Een kleine, sterke melkkoffie uit Spanje. Eén enkele espresso met ongeveer evenveel warme melk. De melk wordt gestoomd maar niet stijf opgeschuimd, dus je krijgt geen dikke schuimlaag. De verhouding verschilt flink per land. Ideaal als een cappuccino je te veel is maar je wel iets zachts wilt.

Latte macchiato

Dezelfde ingrediënten als een latte, andere volgorde. Eerst gaat de opgeschuimde melk in het glas, daarna schenk je de espresso er voorzichtig doorheen. Zo ontstaan de drie zichtbare lagen. Vandaar ook het doorzichtige glas.

Espresso macchiato

Een enkele espresso met twee theelepels melkschuim erbovenop geschept. Niet doorgeroerd, alleen een vlekje schuim. Iets zachter dan een pure espresso, maar nog steeds stevig.

Koffie verkeerd

De Nederlandse klassieker: ongeveer half koffie, half warme melk. Anders dan bij een latte gaat het hier vaak om gewone filterkoffie in plaats van espresso, en het schuim ontbreekt meestal.

Mocha

Een cappuccino met chocolade. Espresso, warme melk en chocolademelk of cacaosiroop, vaak afgetopt met slagroom. Sommige volautomaten hebben hier een aparte functie voor.

Babyccino

Alleen opgeschuimde melk, zonder koffie, meestal met wat cacaopoeder erover. Bedoeld voor kinderen die aan tafel ook iets willen.

Koffiesoorten met ijs of alcohol

IJskoffie – Iced latte – Affogato – Nitro coffee – Irish coffee – Espresso martini

IJskoffie

Koude koffie over ijsblokjes, vaak met melk en soms met een bol ijs of slagroom. Zet de koffie extra sterk, want de ijsblokjes verdunnen hem tijdens het drinken.

Iced latte

Een latte op ijs. Espresso en koude melk over ijsblokjes, zonder opgeschuimd schuim. Verfrissender en lichter dan een gewone ijskoffie.

Affogato

Strikt genomen een dessert. Een bol vanille-ijs met een verse espresso eroverheen. Het ijs smelt in de koffie, wat een warm-koud contrast geeft.

Nitro coffee

Cold brew waar stikstof aan is toegevoegd. Dat geeft een romige, licht schuimende textuur die aan bier doet denken, zonder dat er melk of suiker aan te pas komt.

Irish coffee

Koffie met Ierse whiskey, bruine suiker en een laag ongeklopte slagroom die erbovenop blijft drijven. Je drinkt de warme koffie door de koude room heen.

Espresso martini

Een cocktail, geen koffie: wodka, koffielikeur en een verse espresso, stevig geschud tot er een schuimlaagje op staat.

Welke koffiesoorten kan jouw koffiemachine zetten?

Een lijst van 23 koffiesoorten is leuk, maar de helft ervan kan je machine misschien helemaal niet maken.

Wat je wilt drinken	Wat je machine moet kunnen
Espresso, doppio, ristretto, lungo	Elke volautomaat of espressomachine met bonen
Americano, long black	Volautomaat met heetwateruitloop
Cappuccino, latte, flat white, cortado	Melksysteem of stoompijp
Latte macchiato	Melksysteem, en bij voorkeur een verstelbare uitloop voor een hoog glas
Espresso macchiato	Stoompijp, want je hebt los melkschuim nodig
Mocha	Aparte chocolade- of cacaofunctie
Filterkoffie	Een filterapparaat, geen volautomaat
Cold brew, nitro	Geen machine, dit maak je met tijd en koud water

Wat je nodig hebt voor melkdranken

Voor alle koffiesoorten met melk heb je twee routes. Een stoompijp schuimt de melk in een kannetje op, wat je volledige controle geeft over dikte en temperatuur. Dat is de enige manier om een espresso macchiato of een echte flat white te maken zoals in de koffiebar.

Een automatisch melksysteem doet het werk voor je, via een slang in het melkpak of een geïntegreerd melkbakje. Je kiest een drank en de machine regelt de rest. Minder controle, maar elke ochtend hetzelfde resultaat. In ons artikel over melk opschuimen lees je wat het verschil betekent voor je schuim.

Zoek je gericht op deze mogelijkheid, kijk dan bij de koffiemachine met melkopschuimer of specifiek bij een cappuccino koffiemachine.

Wat een volautomaat níét doet

Wees realistisch over welke koffiesoorten buiten bereik blijven. Een volautomaat zet geen filterkoffie, want die perst onder druk in plaats van door te laten lopen. Cold brew en nitro maak je sowieso zonder machine. En een espresso martini vraagt vooral een shaker.

De verschillen die het vaakst verwarren

Vier combinaties van koffiesoorten waar bijna iedereen over struikelt, kort naast elkaar.

Latte of latte macchiato?

Zelfde ingrediënten, andere volgorde. Bij een latte gaat de espresso eerst in de kop en de melk erachteraan. Bij een latte macchiato eerst de melk, dan de espresso erdoorheen. Daarom heeft alleen de macchiato die zichtbare lagen.

Lungo of americano?

Bij een lungo loopt al het water dóór de gemalen koffie. Bij een americano zet je een gewone espresso en schenk je er achteraf heet water bij. Even veel vocht, andere smaak: de lungo is voller, de americano dunner. Kom je ook nog “long black” tegen, dan gaat het om een americano met de volgorde omgedraaid: eerst het water, dan de espresso erop.

Flat white of cappuccino?

De hoeveelheid en de dikte van de melk. Een cappuccino heeft een stevige schuimlaag, een flat white dun opgeschuimde melk en minder ervan. Daardoor proef je bij een flat white meer koffie.

Cortado of cappuccino?

Vooral formaat. Een cortado is klein, met één shot en twee delen melk. Een cappuccino is groter, met een dubbele shot en een dikke schuimlaag.

Latte en latte macchiato, lungo en americano, flat white en cappuccino en cortado en cappuccino naast elkaar

Welke koffiesoort past bij jou?

Houd je van een uitgesproken koffiesmaak, dan zit je goed bij de koffiesoorten zonder melk: espresso, ristretto of lungo. Wil je koffie die zacht wegdrinkt, kies dan cappuccino, latte of koffie verkeerd. Zoek je iets ertussenin, dan is de flat white of de cortado de gulden middenweg.

Voor thuis telt vooral hoe vaak je iets met melk drinkt. Zet je vooral zwarte koffie, dan volstaat een eenvoudige volautomatische koffiemachine en scheelt dat je ook een hoop schoonmaakwerk. Drink je dagelijks cappuccino of latte macchiato, dan is een goed melksysteem de investering waard.

Bekijk het volledige aanbod vrijstaande koffiemachine of, als je hem in de keukenkast wilt wegwerken, de inbouw koffiemachine. Twijfel je welk melksysteem bij jouw drankjes past, dan denken de product specialisten van Bemmel en Kroon graag met je mee.

Veelgestelde vragen over koffiesoorten

Hoeveel koffiesoorten zijn er?

Dat hangt af van welke koffiesoorten je meetelt. De meeste koffiebars werken met ongeveer tien tot vijftien klassiekers, maar met ijs-, chocolade- en alcoholvarianten erbij kom je makkelijk boven de twintig uit. In dit overzicht staan er 23.

Wat is de sterkste koffiesoort?

De ristretto is de sterkste koffiesoort, ongeveer 15 tot 20 ml. Je gebruikt evenveel gemalen koffie als voor een espresso maar de helft van het water, dus de concentratie is het hoogst. Wel is de smaak vaak zoeter en minder bitter dan mensen verwachten.

Wat is het verschil tussen een latte en een cappuccino?

De hoeveelheid melk en de dikte van het schuim. Een cappuccino heeft een stevige schuimlaag en minder melk, een latte heeft ruwweg het dubbele aan melk en een dun schuimlaagje. Daardoor smaakt de latte zachter.

Welke koffiesoorten kan een volautomaat zetten?

Alle koffiesoorten met espresso en melk: espresso, ristretto, lungo, cappuccino, latte, flat white, cortado en latte macchiato. Filterkoffie, cold brew en nitro vallen erbuiten. Voor een mocha heb je een machine met chocoladefunctie nodig.

Wat is het verschil tussen een americano en een long black?

De volgorde. Bij een americano schenk je heet water bij een gezette espresso. Bij een long black doe je eerst het water in de kop en zet je de espresso daarop, waardoor de crema blijft drijven. Beide verschillen van een lungo, want daar loopt al het water door de gemalen koffie.

Wat is koffie verkeerd precies?

Ongeveer half koffie, half warme melk. Anders dan bij een latte gaat het meestal om filterkoffie in plaats van espresso, en er zit doorgaans geen schuimlaag op.